Categorieën
Gezondheid

Verschil epidemie en pandemie

We wanen ons in Nederland wel behoorlijk veilig als het om grootschalig uitbreken van ziektes gaat. Het klopt ook wel dat de medische zorg uitstekend is, maar is deze wel opgewassen tegen een epidemie of pandemie?

Een epidemie is een verschijnsel dat in een bepaald gebied optreedt en zich kenmerkt doordat eenzelfde negatieve uitwerking een groep mensen (of dieren) treft. Deze negatieve uitwerkingen hoeven niet onbekend te zijn, bij een epidemie valt echter wel op dat in verhouding meer mensen last hebben van die negatieve uitwerkingen dan normaal. De term epidemie wordt het meest gebruikt in combinatie met het uitbreken van ziektes. De meest voor de hand liggende en het dichtst bij huis is de griepepidemie, als zich wekelijks 6 op de 10000 mensen melden bij de huisarts met een griep/influenza-achtig ziektebeeld dan spreken we officieel van een griepepidemie.

Los van alle gezondheidsrisico’s is een epidemie in staat om een land te ontwrichten, niet alleen moeten de zieken verzorgd worden, ook moeten bedrijven vaak even op halve kracht vooruit vanwege gebrek aan personeel. En dan is het maar te hopen dat de gezonde mensen nog de deur uit durven. Nu zijn bij een griepepidemie de gevolgen nog wel te overzien, maar toen begin 2000 er een SARS epidemie uitbrak in China was hier zo weinig over bekend dat het de wereld maandenlang in haar greep hield.

Een andere epidemie die de wereld sinds 2014 bezighoudt is ebola, een ziekte die in de minder onderwezen Afrikaanse landen vrij spel krijgt.

De uitbreiding van ebola beperkt zich behoorlijk tot de landsgrenzen van de getroffen Afrikaanse landen, met af en toe een uitstapje buiten Afrika. Gelukkig maar, want op een ebola pandemie zitten we al helemaal niet te wachten. Bij een pandemie zou er wereldwijd ebola zijn uitgebroken, de definitie van wereldwijd in deze is dat er minstens één land buiten Afrika een ebola epidemie heeft opgelopen. Nu gedijt ebola in westerse landen niet heel goed, dus de kans is klein dat er een pandemie van uitbreekt.

De meest actuele pandemie is natuurlijk het uitbreken van corona eind 2019 in China. Dit virus was in staat om zich in van mum van tijd wereldwijd te verspreiden met miljoenen doden tot gevolg. De verwachting is dat pas in het jaar 2024 het coronavirus definitief onder controle is.

Een bekende pandemie uit het verleden is de pest pandemie die de afgelopen eeuwen regelmatig wereldwijd voor miljoenen doden zorgde. Een meer recente pandemie is Aids, die wereldwijd (sinds 1980) al voor meer dan 25 miljoen doden zorgde. Het belangrijkste kenmerk van een pandemie is dat de ziekte overgedragen moet kunnen worden. Hoe dodelijk en wereldwijd kanker ook is, er is geen sprake van een pandemie. Elk kankergeval is afgebakend, net zoals een epidemie dat kan zijn.

Kort door de bocht is een pandemie een wereldwijde epidemie. Een epidemie hoeft overigens geen ziekte met zich mee te brengen, zo kende Nederland begin jaren zeventig een heuse heroïne-epidemie. De reden waarom een epidemie zich makkelijk kan verspreiden heeft in de basis als oorzaak dat het menselijk lichaam er niet tegen bestand is, het zijn nieuwe ziekteverschijnselen waar het lichaam nog geen weerstand tegen heeft kunnen opbouwen, laat staan dat er direct medicatie voor te verkrijgen is.