1. Home
  2. Natuur
  3. Magma en lava: wat is het verschil?

Magma en lava: wat is het verschil?

Magma en lava zijn twee van de meest bekende termen die verband houden met vulkanen en vulkanische activiteit. Hoewel ze vaak door elkaar worden gebruikt, zijn er belangrijke verschillen tussen de twee.

Magma is een term die wordt gebruikt om gesmolten gesteente te beschrijven dat zich nog steeds onder het aardoppervlak bevindt. Het bestaat uit een mengsel van gesmolten gesteente, gassen en vaste deeltjes. Lava daarentegen is magma dat uit een vulkaan is uitgebarsten en zichtbaar is boven het aardoppervlak. In dit artikel gaan we dieper in op de verschillen tussen magma en lava en onderzoeken we de processen die tot vulkaanuitbarstingen leiden. Dus laten we beginnen!

Wat is magma?

Magma is een term die wordt gebruikt om gesmolten gesteente te beschrijven dat zich nog steeds onder de aardkorst bevindt. Het bestaat uit een mengsel van gesmolten gesteente, gassen en vaste deeltjes. De term “magma” komt van het Griekse woord “μάγμα”, wat “mengsel” betekent.

Magma wordt gevormd wanneer gesteente onder het aardoppervlak wordt blootgesteld aan hoge temperaturen en druk. Door deze combinatie kan het gesteente smelten, wat resulteert in de vorming van magma. De temperatuur en druk die nodig zijn om gesteente te smelten zijn afhankelijk van de samenstelling van het gesteente en de diepte waarop het zich bevindt.

Graniet, een veelvoorkomende gesteente in de aardkorst, vereist bijvoorbeeld hogere temperaturen en druk om te smelten dan basalt, een soort gesteente dat vaker voorkomt in de aardmantel.

Magma wordt op verschillende diepten in de aarde aangetroffen, maar wordt het meest aangetroffen in de aardmantel, de laag gesteente die onder de aardkorst ligt. De mantel bestaat uit heet, vast gesteente dat in de loop van de tijd kan stromen vanwege de hoge temperaturen en drukken die erin bestaan. Wanneer magma in de mantel wordt gevormd, bestaat het meestal uit silicaatmineralen, zoals veldspaat en kwarts, evenals andere mineralen zoals olivijn en pyroxeen.

Twee hoofdsoorten magma

Er zijn twee hoofdsoorten magma: basaltisch magma en granietmagma. Basaltmagma is een type magma dat voornamelijk bestaat uit basalt, een soort gesteente dat rijk is aan ijzer en magnesium. Basaltisch magma is dichter en stroperiger dan granietmagma, een soort magma dat voornamelijk uit graniet bestaat. Granietmagma is lichter en minder stroperig dan basaltmagma en wordt meestal gevonden op ondiepere diepten in de aarde.

Magma en lava spelen een vitale rol in de geologie van de aarde en zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van veel van de meest opvallende kenmerken van de planeet, zoals vulkanen, bergen en eilanden.

Wat is lava?

Lava is magma dat uit een vulkaan is uitgebarsten en zichtbaar is boven het aardoppervlak. De term ‘lava’ komt van het Italiaanse woord ‘lave’, wat ‘wassen’ betekent. Wanneer magma het aardoppervlak bereikt, staat het bekend als lava.

Lava bestaat uit gesmolten gesteente, gassen en vaste deeltjes. Het wordt gevormd wanneer magma naar de oppervlakte van de aarde stijgt en door een vulkaan wordt uitgespoten. De eigenschappen van lava, zoals de temperatuur, viscositeit en samenstelling, zijn afhankelijk van het type magma waarvan het is afgeleid en de omstandigheden waaronder het is uitgebarsten.

Er zijn twee hoofdsoorten lava: basaltlava en andesitische lava. Basaltlava is een soort lava die voornamelijk bestaat uit basalt, een soort gesteente dat rijk is aan ijzer en magnesium. Basaltische lava is compacter en stroperiger dan andesitische lava, een soort lava die is samengesteld uit een mengsel van basalt en graniet. Andesitische lava is lichter en minder stroperig dan basaltlava en wordt meestal gevonden op ondiepere diepten in de aarde.

Lava kan veel verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de manier waarop het is uitgebarsten en het type magma waarvan het is afgeleid. Sommige soorten lava zijn dun en vloeibaar, terwijl andere lava dik en plakkerig zijn. Lava kan ook explosief zijn en stukken van gesmolten gesteente de lucht in schieten.

Lava heeft het vermogen om het landschap op belangrijke manieren vorm te geven. Wanneer het afkoelt en stolt, kan het nieuwe landmassa’s creëren, zoals eilanden en bergen. Lavastromen kunnen ook alles op hun pad vernietigen, steden en bossen overspoelen en een dorre woestenij achterlaten.

Wat veroorzaakt een vulkaanuitbarsting?

Een vulkaan is een opening in het aardoppervlak waardoor gesmolten gesteente, as en gas kan uitbarsten. Vulkanen zijn over de hele wereld te vinden en kunnen actief, slapend of uitgestorven zijn. Een actieve vulkaan is een vulkaan die onlangs is uitgebarsten of die naar verwachting in de toekomst zal uitbarsten. Een slapende vulkaan is een vulkaan die al een lange tijd niet is uitgebarsten, maar in de toekomst opnieuw kan uitbarsten. Een uitgedoofde vulkaan is een vulkaan die niet meer actief is en naar verwachting niet meer zal uitbarsten.

Er zijn verschillende soorten vulkaanuitbarstingen, variërend van mild tot hevig. Het type uitbarsting dat optreedt, hangt af van het type magma dat er mee gepaard gaat, de hoeveelheid gas en as die wordt geproduceerd en de manier waarop het magma wordt uitgespoten. Sommige soorten vulkaanuitbarstingen zijn explosief en schieten stukken van gesmolten gesteente en as de lucht in. Anderen zijn uitbundiger en produceren een gestage stroom lava.

Vulkanen kunnen op verschillende manieren uitbarsten, afhankelijk van het type magma en de omstandigheden waaronder het is uitgebarsten. Sommige vulkanen barsten uit door een enkele opening, terwijl andere meerdere openingen hebben. Sommige vulkanen produceren lavastromen, terwijl andere as en pyroclastisch materiaal produceren.

Vulkaanuitbarstingen kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor het milieu en voor de mens. Grote vulkaanuitbarstingen kunnen wijdverspreide vernietiging veroorzaken, inclusief schade aan gebouwen en infrastructuur, verlies van oogsten en verlies van mensenlevens. Vulkanen kunnen ook langetermijneffecten hebben, zoals de verandering van lokale klimaatpatronen en het ontstaan van nieuwe landmassa’s.

Het begrijpen van de processen die leiden tot vulkaanuitbarstingen en het voorspellen wanneer ze waarschijnlijk zullen plaatsvinden, is cruciaal om de risico’s die aan deze gebeurtenissen zijn verbonden te beperken. Vulkanologen bestuderen vulkanen en het gedrag van magma om de factoren die bijdragen aan vulkaanuitbarstingen beter te begrijpen en om strategieën te ontwikkelen om de risico’s van deze gebeurtenissen te beheersen.

5 bekende vulkanen wereldwijd

  1. De Vesuvius in Italië is beroemd om zijn uitbarsting in 79 na Christus, waarbij de oude Romeinse steden Pompeii en Herculaneum in as en puimsteen werden begraven. De uitbarsting was een van de meest catastrofale in de menselijke geschiedenis en wordt nog steeds bestudeerd door vulkanologen.
  2. Krakatoa in Indonesië staat bekend om zijn enorme uitbarsting in 1883, die wordt beschouwd als een van de krachtigste vulkaanuitbarstingen in de moderne geschiedenis. De uitbarsting veroorzaakte wijdverbreide verwoestingen, waaronder tsunami’s en wereldwijd kwamen er heel veel mensen om het leven.
  3. Mount St. Helens in de staat Washington in de Verenigde Staten staat bekend om zijn explosieve uitbarsting in 1980 die wijdverspreide vernietiging en heel veel mensen het leven kostte. De uitbarsting was een van de best gedocumenteerde in de geschiedenis en wordt nog steeds bestudeerd door vulkanologen.
  4. De Etna in Italië is een van de meest actieve vulkanen ter wereld en staat bekend om zijn frequente uitbarstingen. Het is ook een van de hoogste vulkanen van Europa, met een hoogte van ruim 3 kilometer.
  5. Mount Fuji in Japan is een bekende en iconische vulkaan die in de Japanse cultuur als een heilige berg wordt beschouwd. Het is de hoogste berg in Japan en bereikt een hoogte van 3.776 meter. Ondanks zijn status als actieve vulkaan is hij sinds 1707 niet meer uitgebarsten.

Samengevat

  • Magma is gesmolten gesteente dat zich nog steeds onder het aardoppervlak bevindt, terwijl lava magma is dat uit een vulkaan is uitgebarsten en zichtbaar is boven het aardoppervlak. Ezelsbruggetje = Magma in, lava uit.
  • Magma en lava bestaan beide uit gesmolten gesteente, gassen en vaste deeltjes, maar de specifieke samenstelling van beide kan variëren. Magma wordt op verschillende diepten in de aarde gevormd en kan uit verschillende mineralen bestaan, afhankelijk van de omstandigheden waarin het wordt gevormd. Lava is afgeleid van magma en kan ook variëren in samenstelling.
  • De temperatuur en stroperigheid van magma en lava kunnen variëren, afhankelijk van het type magma waarvan ze zijn afgeleid en de omstandigheden waaronder ze zijn uitgebarsten. Magma dat stroperiger is en een hogere temperatuur heeft, heeft meer kans op explosieve uitbarstingen, terwijl magma dat minder stroperig is en een lagere temperatuur heeft meer kans heeft op uitbundige uitbarstingen.
  • Magma en lava kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor het milieu, afhankelijk van de manier waarop ze zijn uitgebarsten en de oorsprong van de magma. Magma en lava kunnen nieuwe landmassa’s creëren, lokale klimaatpatronen veranderen en wijdverspreide vernietiging veroorzaken, inclusief schade aan gebouwen en infrastructuur en verlies aan mensenlevens.
Laatste aanpassing op 30 januari 2023

Vond je dit artikel nuttig?

Dit vind je misschien ook interessant