1. Home
  2. Wetenschap
  3. Ster en planeet: wat is het verschil?

Ster en planeet: wat is het verschil?

Hoewel zowel sterren als planeten hemellichamen zijn, verschillen ze enorm van elkaar. Een ster is een grote, lichtgevend gasbal die voornamelijk waterstof en helium bevat en in zijn kern energie produceert door middel van kernfusie.

Een planeet daarentegen is een lichaam in de ruimte dat rond een ster draait, maar zelf niet lichtgevend is. Ondanks het feit dat planeten een verscheidenheid aan stoffen kunnen bevatten, zoals gassen, rotsen en ijs, zijn ze doorgaans veel kleiner en minder massief dan sterren. We zullen in dit artikel de belangrijkste verschillen tussen sterren en planeten onderzoeken, evenals hoe de twee objecten in de kosmos zijn gecategoriseerd.

Wat is een ster?

Een ster is een grote, heldere gasbal die in zijn kern energie produceert door middel van kernfusie. Als je naar de nachtelijke hemel kijkt dan zie je hoofdzakelijk sterren, sterren komen in vele soorten en maten. De grootte van een ster beïnvloedt hoeveel energie hij produceert, waarbij grotere sterren meer energie produceren dan kleinere sterren.

Waterstof en helium vormen het grootste deel van de samenstelling van sterren, met sporen van andere elementen zoals zuurstof, koolstof en stikstof. Afhankelijk van de leeftijd en locatie van een ster in het universum, kan de precieze samenstelling veranderen.

Op basis van hun temperatuur, helderheid en kleur worden sterren gecategoriseerd. De heetste sterren zijn blauw of blauwwit van kleur en hebben oppervlaktetemperaturen van meer dan 30.000 graden Celsius. Deze sterren stralen het meeste licht uit en zijn ook het meest lichtgevend. Koelere sterren, zoals de zon, zijn geel of rood van kleur en hebben oppervlaktetemperaturen van ongeveer 5500 graden Celsius. Ze stralen ook minder licht uit dan sterren die heter zijn.

Sterren stralen licht en warmte uit, maar ze hebben ook een sterke aantrekkingskracht. Door deze kracht worden planeten en andere hemellichamen in een baan rond de ster gehouden.

Sterren hebben een relatief korte levensduur in vergelijking met andere objecten in het universum, ondanks hun enorme omvang en kracht. De massa en grootte van een ster zijn van invloed op hoe lang deze zal meegaan, waarbij grotere en massievere sterren hun brandstofvoorraad sneller opgebruiken dan kleinere sterren. Er wordt bijvoorbeeld voorspeld dat de zon nog 5 miljard jaar zal blijven bestaan voordat hij begint te sterven.

Kortom, een ster is een grote, lichtgevende gasbal die in zijn kern energie produceert door middel van kernfusie. De planeten die om hen heen draaien krijgen hun licht van sterren.

Voorbeelden van bekende sterren

Hier zijn 5 bekende sterren in het heelal:

  • De zon, de meest bekende ster aan de hemel, is de ster in het centrum van het zonnestelsel. Het is een middelgrote ster die warmte en licht levert aan de planeten in het zonnestelsel, met een oppervlaktetemperatuur van ongeveer 5.500 graden Celsius.
  • Een rode superreus genaamd Betelgeuze is te vinden in het sterrenbeeld Orion. Met een diameter die ongeveer 1000 keer groter is dan die van de zon, is het een van de grootste sterren in het universum zover wij weten. Betelgeuse, een van de helderste sterren aan de hemel en kan met het blote oog worden gezien.
  • Sirius is de helderste ster aan de nachtelijke hemel en bevindt zich in het sterrenbeeld Canis Major. Hij is ongeveer twee keer zo zwaar als de zon en een blauw-witte hoofdreeksster met een oppervlaktetemperatuur van 9.940 graden Celsius.
  • Alpha Centauri is te vinden in het sterrenbeeld Centaurus. Deze bestaat uit twee sterren, Alpha Centauri A en Alpha Centauri B, die om elkaar heen draaien en is het sterrenstelsel dat het dichtst bij de zon staat. Alpha Centauri B is kleiner en koeler dan Alpha Centauri A, die qua grootte en massa vergelijkbaar is met de zon.
  • Een blauw-witte superreus genaamd Rigel is te vinden in het sterrenbeeld Orion. Met een oppervlaktetemperatuur van ongeveer 12.100 graden Celsius en een massa die ongeveer 85 keer die van de zon is, is het een van de helderste en meest massieve sterren in het universum. Met een helderheid die ongeveer 60.000 keer die van de zon is, is Rigel ook een van de helderste sterren aan de hemel.

Wat is een planeet?

Een hemellichaam dat rond een ster draait en zelf geen licht geeft wordt een planeet genoemd. Planeten zijn samengesteld uit een verscheidenheid aan stoffen, zoals gassen, rotsen en ijs, en zijn doorgaans kleiner en minder massief dan sterren.

Er zijn acht planeten in ons zonnestelsel, dat bestaat uit de planeten en andere hemellichamen die rond de zon draaien. Planeten worden onderverdeeld in terrestrische planeten (ook wel aardse planeten) en gasreuzen. De aarde en andere terrestrische planeten hebben vaste oppervlakken en zijn samengesteld uit rotsen en metalen. Gassen vormen het grootste deel van de samenstelling van gasreuzen zoals Jupiter, die geen vast oppervlak hebben.

Het zonnestelsel bevat acht planeten, evenals talloze dwergplaneten zoals Pluto en andere kleine hemellichamen zoals asteroïden en kometen. Deze objecten lijken in veel opzichten op planeten, maar ze zijn meestal kleiner en voldoen niet aan de vastgestelde kenmerken voor planeten.

Grootte, samenstelling en baanafstand van de ster worden gebruikt om planeten te categoriseren. De massa en het volume van een planeet bepalen de grootte, terwijl de materialen waaruit de samenstelling bestaat, de samenstelling bepalen. Astronomische eenheden (AE) zijn eenheden die worden gebruikt om uit te drukken hoe ver een planeet van zijn ster verwijderd is; één AE is gelijk aan de afstand tussen de aarde en de zon.

Planeten kunnen worden geïdentificeerd aan de hand van hun bewegingen in de lucht, naast hun grootte en samenstelling. De banen van de meeste planeten zijn voorspelbaar, maar sommige, zoals Mercurius en Pluto, hebben zeer elliptische banen waardoor op en neer richting hun ster bewegen.

Planeten kunnen ondanks hun kleine omvang en schaarse hulpbronnen een breed scala aan leven ondersteunen. De aarde is de enige planeet waarvan bekend is dat ze in staat is om complex leven te ondersteunen, inclusief planten, dieren en mensen.

Samenvattend is een planeet een object in de ruimte dat rond een ster draait en op zichzelf niet lichtgevend is. Planeten zijn samengesteld uit verschillende materialen en zijn doorgaans veel kleiner en minder massief dan sterren. Acht planeten, evenals dwergplaneten en andere kleine hemellichamen, vormen het zonnestelsel. Naast hun bewegingen in de lucht, kunnen planeten worden geïdentificeerd aan de hand van hun grootte, samenstelling en afstand tot hun ster. Er zijn enkele planeten die leven kunnen ondersteunen, zoals de aarde.

Voorbeelden van bekende planeten

Hier zijn 5 bekende planeten in ons zonnestelsel, met een korte uitleg:

  • De enige planeet in het heelal die complex leven kan ondersteunen, inclusief planten, dieren en mensen, is de aarde, de derde planeet vanaf de zon. Het is de op vier na grootste planeet in het zonnestelsel en een aardse planeet met een diameter van ongeveer 12.742 kilometer. Met een oppervlaktezwaartekracht van ongeveer 9,807 m/s2 is de aarde de dichtste planeet in het zonnestelsel.
  • Omdat Mars, de vierde planeet vanaf de zon, in de hemel een rode gloed om zich heen heeft wordt deze vaak de ‘rode planeet’ genoemd. Het is de op een na kleinste planeet in het zonnestelsel en een aardse planeet met een diameter van ongeveer 6.792 kilometer. Mars heeft de grootste vulkaan en de diepste kloof in het zonnestelsel, evenals een dunne atmosfeer en een rotsachtig, stoffig oppervlak.
  • De grootste planeet in het zonnestelsel, Jupiter, bevindt zich op vijf planeten van de zon. Het is een gasreus die meer dan 300 keer zo zwaar is als de aarde en een diameter heeft van 142.984 kilometer. Grote, wervelende stormen zoals de Grote Rode Vlek en kenmerkende wolkendekken op Jupiter zijn bekende kenmerken.
  • De op een na grootste planeet in het zonnestelsel, Saturnus, bevindt zich op zes planeten van de zon. Het is een gasreus die meer dan 95 keer zo zwaar is als de aarde en een diameter heeft van ongeveer 120.536 kilometer. Saturnus staat bekend om zijn prachtige ringen, die zijn samengesteld uit kleine ijs- en rotsdeeltjes die rond de planeet draaien. Bovendien heeft Saturnus meer dan 60 manen, waaronder Titan, de grootste maan in het zonnestelsel.
  • De achtste en verste planeet vanaf de zon is Neptunus. Het is een gasreus die meer dan 17 keer zo zwaar is als de aarde en een diameter heeft van ongeveer 49.244 kilometer. De blauwgroene planeet Neptunus onderscheidt zich door zijn krachtige wind en grillig weer.

Is de maan een ster of een planeet?

De maan is geen planeet of ster. Het is een hemellichaam in ons zonnestelsel dat rond de aarde draait en geen licht geeft. Kort na het ontstaan van het zonnestelsel werd de maan ongeveer 4,5 miljard jaar geleden gevormd. Er wordt aangenomen dat het is gevormd toen een object ter grootte van Mars de aarde trof en een deel van de mantel in een baan rond de planeet wierp. De maan is in de loop van de tijd ontstaan toen dit materiaal samenkwam.

Het oppervlak van de maan is rotsachtig en stoffig en heeft kraters, bergen en andere kenmerken. Het vormt een moeilijke omgeving voor mensen en andere levensvormen omdat het geen atmosfeer heeft en een zwak zwaartekrachtveld heeft.

Omdat de maan op een elliptische manier om de aarde draait, verandert de afstand tot de planeet in de loop van de tijd. De maan is ongeveer 356.500 kilometer verwijderd van de aarde.

Laatste aanpassing op 30 januari 2023

Vond je dit artikel nuttig?

Dit vind je misschien ook interessant