Categorieën
Maatschappij

Wat is het verschil tussen een monarchie en een republiek

Op 30 april 2013 vond in Nederland de troonswisseling plaats. Koningin Beatrix trad na 33 jaar terug en Prins Willem Alexander werd haar opvolger en dus Koning. Beatrix deed afstand van de troon en werd zo weer prinses.

In Nederland is er sprake van een erfelijk heerser oftewel een monarch. Een staat met een monarch aan het hoofd is een monarchie. In Nederland is er sprake van een parlementaire constitutionele monarchie. In de grondwet (constitutie) artikel 42 staat dat de Koning samen met de ministers de regering vormt. De Koning is echter onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk. Het parlementaire gedeelte komt voort uit het feit dat de Staten-Generaal (de volksvertegenwoordiging van Nederland) democratisch gekozen worden door het volk. De Staten-Generaal worden gevormd door de Eerste en Tweede Kamer.

De tegenhanger van de constitutionele monarchie is de absolute monarchie. De monarch heeft dan onbeperkte (absolute) regeermacht. Dit komt echter zelden meer voor. Het kan ook nog zo zijn de monarch van een staat alleen nog een ceremoniële functie heeft en niet van invloed is.

Een republiek is een staat waar het hoogste gezag in handen is van een gekozen president. Een staat waar geen regering door erfopvolging bestaat zoals bij een monarchie. Het Latijnse ‘res publica’ betekent publieke zaak, oftewel zaak van het volk. Je hebt verschillende modellen van een republiek. Bij het Amerikaanse model is de president staatshoofd én regeringsleider. Dit is het presidentiële systeem Bij het Franse model is de president wel staatshoofd maar geen regeringsleider. Wel kan de president in dit model verdragen afsluiten, de premier benoemen en ontslaan en is hij opperbevelhebber van het leger. Dit wordt het semi presidentiële systeem. Bij het Duitse model speelt de president nauwelijks een rol en heeft hij veel meer in ceremoniële functie. Dit is het geval bij een parlementaire republiek.

Bij een monarchie als regeringsvorm staat een erfelijk heerser (een monarch) aan het hoofd van een staat. In Nederland hebben we een parlementaire constitutionele monarchie. Bij een open monarchie gaat alle macht naar de monarch, het andere uiterste is dat de monarch alleen nog een ceremoniële rol vervuld. Bij een republiek is het hoogste gezag in handen van een gekozen president. Een republiek is onder te verdelen in drie modellen: Het Amerikaans, Franse en Duitse model.