Categorieën
Maatschappij

Verschil racisme en discriminatie

Discriminatie! Racisme! Twee termen die je tegenwoordig voortdurend om de oren lijken te vliegen. Ze worden te pas en te onpas gehanteerd in allerlei sociaal-maatschappelijke discussies; soms om iemands gelijk te halen, soms om aan te geven dat iets not done is.

De laatste tijd worden deze termen echter vooral gebruikt om het eigen argument zo hard mogelijk door te zetten. Het lijken de krachttermen van nu: iemand wegzetten als een racist en/of betichten van discriminatie lijkt een haast verlammende werking te hebben op de persoon in kwestie. Maar wat is nu het verschil tussen deze twee termen? En zijn deze termen niet onderhevig aan de nodige inflatie?

Laten we om te beginnen duidelijk maken dat het hier gaat om het ‘wat’ en niet om het ‘waarom’ in het gebruik van de termen racisme en discriminatie. Het ‘waarom’ is in veel gevallen  uitermate subjectief en het staat een ieder natuurlijk vrij om te vinden waarom iets racistisch dan wel discriminerend is.

Beginnen bij het begin dus; wat is racisme? De Dikke Van Dale definieert racisme als volgt:

  1. Theorie die de superioriteit van een bepaald ras verkondigt;
  2. Discriminatie op grond van iemands ras.

Simpel gezegd is het dus de opvatting dat het ene (vaak mensen-)ras dus beter is dan het andere. Denk bijvoorbeeld aan het stereotype dat alle Belgen dom zouden zijn (niet is natuurlijk minder waar). Verder is het ook even opletten, want in de definitie van de term racisme zit het woord discriminatie reeds verweven!

Dan de volgende; wat is discriminatie?  Deze term bestaat al wat langer en betekende oorspronkelijk niets anders dan het maken van onderscheid. Tamelijk onschuldig dus. Door de jaren heen heeft het woord discriminatie echter steeds meer negatieve lading gekregen, hetgeen vandaag de dag ook terug te zien is in de officiële definitie. Discriminatie betekent volgens de Dikke Van Dale:

  1. Het maken van ongeoorloofd onderscheid: rassendiscriminatie

In feite discrimineert iemand dus wanneer hij of zij iemand ongelijk behandelt. Discriminatie heeft dus zowel een positieve als negatieve zijde; zo kan bij een sollicitatieprocedure voor een positie die in de praktijk vaak door een man wordt bekleed, ineens specifiek gevraagd worden om een vrouw. Positief voor geïnteresseerde vrouwen, maar uitermate nadelig voor de mannen. Dit soort positieve discriminatie wordt tegenwoordig ook vaak voorkeursbeleid genoemd. Overigens mag dit in de praktijk niet, maar is dit vaak moeilijk te bewijzen.

Wanneer je dit allemaal opsomt kun je het volgende concluderen:

  1. Iemand die een racistische opmerking maakt, discrimineert ook. Maar;
  2. Iemand die een discriminerende opmerking maakt, is niet per se een racist.

Discriminatie kan plaatsvinden op allerlei gronden, bijvoorbeeld levensovertuiging, religie, politieke voorkeur, geslacht, huidskleur, seksuele geaardheid en ga zo maar door. Bij racisme gaat het puur en alleen om de (foutieve) overtuiging dat het ene mensenras superieur is aan het andere. Hieronder vind je een aantal citaten van personen die erom bekend stonden (of staan) niet vies te zijn van racisme of discriminatie.

Racisme:

  1. “De joden hun gehele bestaan is gebaseerd op een grote leugen, namelijk op die, dat zij een godsdienstige gemeenschap zouden vormen, terwijl ze een ras -en wat voor een ras- zijn.” (Adolf Hitler, Mein Kampf)
  2. “Ons duidelijke doel moet zijn de vooruitgang van het blanke ras en de scheiding van blanke en zwarte rassen. Dit doel houdt ook in het bevrijden van de Amerikaanse media en overheid van de ondergeschikte Joodse belangen.” (David Duke, voormalig voorman van de Ku Klux Klan)
  3. “Apen kan je nog iets aanleren … zwarten uit de jungle niets” (Belgische politieagent, korps Gent)

Discriminatie:

  1. Homoseksualiteit is een vernieling van Gods werk” (Paus Benedictus XVI)
  2. “Er liep bloed uit haar ogen, er kwam overal bloed uit” (Donald Trump, over een vrouwelijke verslaggeefster)
  3. “Uw vrouwen zijn een akker voor u – komt daarom tot uw akker, zoals het u behaagt en doet goed voor uzelf” (Koran, soera 2:224)

Zowel discriminatie als racisme is bij wet verboden in Nederland. Naast Artikel 1 van de Grondwet zijn er nog tal van andere wetsartikelen en uitspraken die dit bekrachtigen. Los van het feit dat men bij dergelijke uitlatingen sowieso een foutief statement maakt kan zo’n uitspraak dus ook nog eens strafbaar zijn. Discriminatie of racisme, het is in zekere zin lood om oud ijzer; het mag niet, het klopt niet en het dient geen enkel positief doel.